Meer ICT’ers op de bank, maar nog altijd een groot tekort

Waarom de krapte op de digitale arbeidsmarkt nog lang niet voorbij is

Op 27 mei 2025 heeft het UWV de nieuwste editie van de factsheet ICT – Beroepen in beeld gepubliceerd. De opvallendste uitkomst? Het aantal openstaande vacatures in deze beroepsgroep neemt af, terwijl het aantal werkzoekenden met een ICT-achtergrond in de WW stijgt. Dat gebeurt bovendien sneller dan in andere beroepsgroepen. Een trendbreuk dus – maar volgens arbeidsmarktexpert Frank Eskes (UWV) zeker geen einde aan de krapte op de arbeidsmarkt voor digitale professionals: ‘We gaan van een situatie van “extreme krapte” naar eentje van “gewoon grote krapte”,’ stelt Eskes nuchter. ‘De scherpe randen gaan eraf, maar het blijft de krapste beroepsgroep van allemaal.’

De cijfers liegen niet: voor iedere digitale professional die korter dan zes maanden in de WW zit, staan nog altijd gemiddeld acht vacatures open. Minder dan de piek van zestien, maar nog steeds substantieel.

Wat zit er achter deze trendverschuiving?
Volgens Eskes is het zoeken naar verklaringen. De economische cyclus lijkt het niet te zijn: ‘We zien zowel in 2023 – een jaar van recessie – als in 2024 – een jaar van groei – dezelfde afname in krapte. Dat is opvallend. Mogelijke oorzaken zijn: faillissementen en reorganisaties, vooral bij grote techbedrijven. Microsoft, Amazon, Google en ook Nederlandse namen zoals Centric en Bird. Ze zetten in op nieuwe investeringen zoals AI, en daar is kapitaal voor nodig. Dat komt vaak uit het personeelsbudget.’

Ook de productiviteit in de sector speelt een rol. ‘In de informatie- en communicatiesector, waar veel digitale professionals werken, is de arbeidsproductiviteit bovengemiddeld gestegen. In 2024 zelfs met 2,4%, tegenover 0,9% in de commerciële dienstverlening als geheel.’

Het is verleidelijk om te denken dat ICT-bedrijven eerder AI toepassen en daardoor minder mensen nodig hebben, maar de grote productiviteitsstijging in de informatie en communicatiesector vond plaats in 2022, vóór de meest recente AI-revolutie in 2023. Toen is de arbeidsproductiviteit zelfs met 2% gedaald.

De paradox van de krapte
Opmerkelijk is dat werkgevers in de ICT-sector zelf aangeven relatief weinig last te hebben van arbeidsmarktkrapte. In ons werkgeversonderzoek zegt slechts 15% van de werkgevers in deze sector in hoge mate hinder te ervaren, terwijl het gemiddelde op 29% ligt,’ aldus Eskes.

Hoe dat kan? René Corbijn, adjunct-directeur van branchevereniging NLdigital, vermoedt een combinatie van factoren. De Wet DBA (schijnzelfstandigheid) speelt een rol: ‘Een hoop ZZP’ers en mensen die gedetacheerd waren gaan nu deels in vaste dienst. Ook lijkt het erop dat bedrijven investeringsbeslissingen even uitstellen vanwege de globale situatie. Dat zorgt ervoor dat ze wat minder projecten opstarten. En ook aan de publieke kant speelt er een hoop. Bijvoorbeeld de bezuinigingsdoelstelling bij de Rijksoverheid van 22%. Dat kan ook zorgen voor minder nieuwe projecten.’

Mismatch en de rol van werkervaring
Zowel Eskes als Corbijn wijzen op een mismatch tussen het beschikbare talent en de eisen van werkgevers. ‘Veel ICT’ers in de WW komen simpelweg niet aan de bak,’ zegt Corbijn. ‘Dan is de enige logische verklaring: ze voldoen niet aan wat werkgevers nu vragen.’ Eskes herkent dit beeld: ‘Werkgevers hameren op werkervaring. Ze willen iemand die meteen inzetbaar is. Junioren en zij-instromers vallen daardoor buiten de boot. Terwijl het UWV juist inzet op het aannemen van mensen in kansrijke beroepen.’

Een deel van het probleem ligt ook bij opdrachtgevers, ziet Corbijn: ‘Met name publieke opdrachtgevers stellen in aanbestedingen vaak harde eisen, zoals een formeel diploma Informatica. Dan kom je er als zij-instromer niet tussen, hoe goed je skills ook zijn.’

Zij-instromers blijven steken op de eisen van (publieke) opdrachtgevers.

Leven lang ontwikkelen als sleutel
Zowel Eskes als Corbijn pleiten voor meer aandacht voor informeel leren en skills-based hiring. ‘Werkgevers moeten niet alleen naar papiertjes kijken, maar ook naar wat iemand echt kan,’ stelt Corbijn. ‘In een snel veranderend technologisch landschap is dat essentieel.’ De noodzaak voor Leven Lang Ontwikkelen klinkt ook door in de oproep van de Human Capital Agenda ICT. ‘Als we in 2030 een miljoen digitale professionals willen hebben, moeten we nu de juiste stappen zetten,’ aldus Corbijn. ‘Het tekort aan digitale vaardigheden raakt niet alleen de ICT, maar de hele samenleving: van zorg tot veiligheid, van onderwijs tot overheid.’

Zij-instromers verdienen een kans
Beide experts zijn kritisch op de beperkte inzet op zij-instroom. Eskes: ‘Werkgevers zeggen open te staan, maar nemen zelden iemand aan zonder ervaring. Daar zit een pijnpunt. Als je nu geen kansen geeft aan starters, wie zijn dan je ervaren mensen over vijf jaar?’

Human Capital Agenda ICT en NLdigital komen deze week bij elkaar met een groep ICT-werkgevers uit allerlei sectoren, publiek en privaat, om een Pact voor Digitaal Talent te starten. Doel is om steeds meer werkgevers (en opdrachtgevers) te stimuleren om zij-instromers aan te nemen.

Digitalisering blijft groeien – dus ook de vraag naar ICT’ers

Een trend met scherpe randjes
Er is dus wel degelijk een afname van vacatures en een stijging van WW’ers in de ICT. Maar de structurele schaarste aan digitale professionals blijft. ‘De lange termijntrend is nog altijd stijgend,’ benadrukt Eskes. ‘Digitalisering blijft toenemen.’

Corbijn beaamt dat. ‘En het idee dat AI de vraag naar mensen overbodig maakt, is te kort door de bocht. Wat we zien, is een mismatch op de arbeidsmarkt voor ICT-ers – en daar kunnen we samen iets aan doen.’